ساختارهای شرطی در پایتون

درس اول: آشنایی با پایتون و نوشتن اولین برنامه

به اولین درس دوره آموزش پایتون خوش آمدید.

در این دوره، یادگیری پایتون را از پایه شروع می‌کنیم و قدم‌به‌قدم به مباحث پیشرفته‌تر می‌رسیم. در درس اول با خود زبان پایتون، نحوه اجرای برنامه، دستور print()، نوشتن توضیحات در کد و ساختار ساده یک برنامه پایتونی آشنا می‌شویم.

هدف این درس این است که در پایان بتوانید یک برنامه ساده پایتونی بنویسید، آن را اجرا کنید و خروجی برنامه را مشاهده کنید.

پایتون چیست؟

پایتون یک زبان برنامه‌نویسی قدرتمند، خوانا و نسبتاً ساده است که برای ساخت انواع نرم‌افزارها و سرویس‌ها استفاده می‌شود.

با پایتون می‌توان کارهای مختلفی انجام داد، از جمله:

• طراحی و توسعه وب‌سایت و وب‌اپلیکیشن
• ساخت نرم‌افزارهای دسکتاپ
• تحلیل داده و کار با اطلاعات
• هوش مصنوعی و یادگیری ماشین
• خودکارسازی کارهای تکراری
• ساخت ربات‌ها و ابزارهای کاربردی
• ارتباط با پایگاه‌های داده
• توسعه API و سرویس‌های تحت وب

یکی از ویژگی‌های مهم پایتون، خوانایی بالای کدهای آن است. ساختار دستورات پایتون به شکلی طراحی شده که کد، تا حد زیادی به زبان طبیعی نزدیک باشد.

اولین برنامه پایتونی

برای شروع، ساده‌ترین برنامه ممکن را می‌نویسیم. این برنامه یک متن را در خروجی نمایش می‌دهد.

print("سلام دنیا!")

در این برنامه از دستور print() استفاده کرده‌ایم.

دستور print() برای نمایش اطلاعات در خروجی برنامه استفاده می‌شود.

وقتی برنامه بالا را اجرا کنید، نتیجه زیر نمایش داده می‌شود:

سلام دنیا!

دستور print چگونه کار می‌کند؟

دستور print() می‌تواند متن، عدد و نتیجه محاسبات را نمایش دهد.

print("سلام")

print("به دوره آموزش پایتون خوش آمدید")
print(25)

print(100)

خروجی برنامه:

سلام

به دوره آموزش پایتون خوش آمدید

25

100

هر بار که از print() استفاده می‌کنیم، خروجی به‌صورت پیش‌فرض در یک خط جدید نمایش داده می‌شود.

نمایش چند مقدار

می‌توانیم چند مقدار را نیز در یک دستور print() نمایش دهیم. کافی است مقادیر را با کاما از یکدیگر جدا کنیم.

print("نام:", "یونس")

print("سن:", 25)

print("شهر:", "قشم")

خروجی:

نام: یونس

سن: 25

شهر: قشم

پایتون بین مقادیری که با کاما در دستور print() قرار می‌گیرند، به‌صورت خودکار فاصله قرار می‌دهد.

رشته‌های متنی در پایتون

برای نمایش متن در پایتون، متن را معمولاً داخل علامت نقل‌قول قرار می‌دهیم.

می‌توانیم از علامت نقل‌قول دوتایی یا تکی استفاده کنیم.

print("Hello Python")

print('Hello Python')
print("سلام دنیا")

print('آموزش پایتون')

هر دو روش معتبر هستند و در این مرحله تفاوتی در نتیجه ایجاد نمی‌کنند.

نمایش محاسبات با print

دستور print() فقط برای نمایش متن نیست. می‌توانیم عملیات ریاضی را نیز مستقیماً داخل آن قرار دهیم.

print(10 + 5)

print(20 - 8)

print(6 * 7)

print(20 / 4)

خروجی:

15

12

42

5.0

در این مثال، پایتون ابتدا عملیات ریاضی را انجام می‌دهد و سپس نتیجه را نمایش می‌دهد.

عملگرهای اصلی ریاضی

در پایتون می‌توانیم از عملگرهای مختلف ریاضی استفاده کنیم.

print(10 + 3)   # جمع

print(10 - 3)   # تفریق

print(10 * 3)   # ضرب

print(10 / 3)   # تقسیم

print(10 // 3)  # تقسیم صحیح

print(10 % 3)   # باقی‌مانده تقسیم

print(10 ** 3)  # توان

خروجی:

13

7

30

3.3333333333333335

3

1

1000

توضیحات داخل کد با Comment

گاهی لازم است درون کد توضیحی برای خودمان یا برنامه‌نویسان دیگر بنویسیم. این توضیحات نباید توسط پایتون اجرا شوند.

برای نوشتن توضیح یک‌خطی در پایتون از علامت # استفاده می‌کنیم.

# این یک توضیح است
print("سلام پایتون")
# نمایش یک عدد
print(100)
# انجام یک محاسبه
print(20 + 30)

پایتون خطوطی را که با # شروع می‌شوند، اجرا نمی‌کند.

استفاده از توضیحات باعث می‌شود کد خواناتر باشد و در پروژه‌های بزرگ‌تر بتوانیم هدف بخش‌های مختلف برنامه را راحت‌تر متوجه شویم.

ترکیب متن و محاسبات

می‌توانیم متن و نتیجه محاسبات را در خروجی یک برنامه نمایش دهیم.

print("تعداد کالا:", 5)

print("قیمت هر کالا:", 200000)

print("قیمت کل:", 5 * 200000)

خروجی:

تعداد کالا: 5

قیمت هر کالا: 200000

قیمت کل: 1000000

یک مثال کاربردی

حالا یک برنامه ساده‌تر و واقعی‌تر می‌نویسیم. فرض کنید می‌خواهیم اطلاعات یک کاربر را در خروجی نمایش دهیم.

print("=" * 40)

print("👤 اطلاعات کاربر")

print("=" * 40)
print("نام: یونس")

print("سن: 25")

print("شهر: قشم")

print("شغل: برنامه‌نویس")
print("=" * 40)

در این مثال از عبارت "=" * 40 استفاده کرده‌ایم.

وقتی یک رشته را در یک عدد ضرب می‌کنیم، پایتون آن رشته را به همان تعداد تکرار می‌کند. بنابراین عبارت بالا ۴۰ علامت = تولید می‌کند.

ساخت یک برنامه ساده از ابتدا

حالا تمام مطالبی را که تا اینجا یاد گرفته‌ایم، در یک برنامه کوچک استفاده می‌کنیم.

# برنامه معرفی کاربر
print("=" * 40)

print("👋 به برنامه معرفی کاربر خوش آمدید")

print("=" * 40)
print("نام: یونس")

print("سن: 25")

print("شهر: قشم")
print("=" * 40)

print("از آشنایی با شما خوشحالیم!")

این برنامه هنوز ساده است، اما ساختار آن شبیه بسیاری از برنامه‌های واقعی است: ابتدا برنامه شروع می‌شود، اطلاعات پردازش یا نمایش داده می‌شوند و در پایان نتیجه به کاربر نشان داده می‌شود.

نکته مهم درباره خوانایی کد

از همین ابتدای یادگیری بهتر است کدهای خود را مرتب و خوانا بنویسید.

برای مثال، کد زیر از نظر پایتون قابل اجرا است:

print("نام: یونس")

print("سن: 25")

print("شهر: قشم")

اما وقتی تعداد دستورات بیشتر شود، استفاده از فاصله‌گذاری، توضیحات و ساختار منظم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.

در طول این دوره، تلاش می‌کنیم از همان ابتدا عادت‌های درست برنامه‌نویسی را یاد بگیریم.

تمرین درس اول

حالا نوبت شماست که اولین برنامه خود را بنویسید.

برنامه‌ای بنویسید که اطلاعات زیر را در خروجی نمایش دهد:

• نام شما
• سن شما
• شهر محل زندگی شما
• شغل یا رشته تحصیلی شما
• یک جمله کوتاه درباره هدف شما از یادگیری پایتون

سپس یک خط جداکننده در ابتدا و انتهای اطلاعات قرار دهید.

print("=" * 40)

print("👤 اطلاعات من")

print("=" * 40)
print("نام: ...")

print("سن: ...")

print("شهر: ...")

print("شغل یا رشته: ...")

print("هدف: ...")
print("=" * 40)

جمع‌بندی درس اول

در این درس با مفاهیم اولیه پایتون آشنا شدیم و اولین برنامه خود را نوشتیم.

• پایتون یک زبان برنامه‌نویسی قدرتمند و خوانا است.
• برای نمایش اطلاعات در خروجی از print() استفاده می‌کنیم.
• متن‌ها را داخل علامت نقل‌قول قرار می‌دهیم.
• می‌توانیم عملیات ریاضی را مستقیماً در پایتون انجام دهیم.
• برای نوشتن توضیحات داخل کد از # استفاده می‌کنیم.
• با استفاده از ضرب رشته‌ها می‌توانیم یک متن یا نماد را چند بار تکرار کنیم.
• خوانایی و مرتب بودن کد از همان ابتدای برنامه‌نویسی اهمیت دارد.

🔗 لینک‌های مرتبط