از پوسته بزرگ آموزش آنلاین دیجی اکادمی رونمایی شد ...

عضویت

ساختارهای شرطی در پایتون

ساختارهای شرطی

🔀 درس دوم: ساختارهای شرطی در پایتون

🎯 هدف این درس: آشنایی با ساختارهای شرطی و تصمیم‌گیری در برنامه‌نویسی


قسمت 1: ساختار شرطی if چیست؟

در برنامه‌نویسی، گاهی نیاز داریم برنامه بر اساس شرایط مختلف، تصمیم‌گیری کند. این کار با ساختارهای شرطی انجام می‌شود.

💡 مثال در زندگی واقعی:

اگر باران می‌بارد → چتر بردار
در غیر این صورت → عینک آفتابی بزن

📝 ساختار کلی:

🐍 ساختار if PYTHON v3.11 🔒 RAW
if شرط:

# کد در صورت درست بودن شرط

else:

# کد در صورت نادرست بودن شرط

قسمت 2: دستور if ساده

🐍 مثال if ساده PYTHON v3.11 🔒 RAW
age = 18
if age >= 18:

print("شما بزرگسال هستید")

print("می‌توانید وارد شوید")
print("برنامه ادامه دارد...")

💡 نکته: اگر شرط درست باشد، کدهای داخل if اجرا می‌شوند. در غیر این صورت، از آن عبور می‌کند.


قسمت 3: دستور if-else

🐍 مثال if-else PYTHON v3.11 🔒 RAW
age = 16
if age >= 18:

print("شما بزرگسال هستید")

print("می‌توانید ثبت‌نام کنید")

else:

print("شما زیر ۱۸ سال هستید")

print("برای ثبت‌نام نیاز به اجازه والدین دارید")

قسمت 4: دستور elif (چند شرطی)

وقتی بیش از دو حالت داریم، از elif استفاده می‌کنیم:

🐍 مثال elif PYTHON v3.11 🔒 RAW
score = 85
if score >= 90:

grade = "عالی"

message = "تبریک! عملکرد شما فوق‌العاده است"

elif score >= 80:

grade = "خوب"

message = "عملکرد شما بسیار خوب است"

elif score >= 70:

grade = "متوسط"

message = "عملکرد شما قابل قبول است"

elif score >= 60:

grade = "قابل قبول"

message = "نیاز به تلاش بیشتر دارید"

else:

grade = "نیاز به تلاش"

message = "لطفاً بیشتر مطالعه کنید"
print(f"نمره: {score}")

print(f"وضعیت: {grade}")

print(f"پیام: {message}")

قسمت 5: عملگرهای مقایسه‌ای

📊 عملگرهای مقایسه‌ای در پایتون

عملگر معنی مثال
== برابر با 5 == 5 → True
!= نامساوی با 5 != 3 → True
> بزرگ‌تر از 10 > 5 → True
< کوچک‌تر از 3 < 7 → True
>= بزرگ‌تر یا مساوی 5 >= 5 → True
<= کوچک‌تر یا مساوی 4 <= 4 → True

🔍 مثال عملی عملگرهای مقایسه‌ای:

🐍 عملگرهای مقایسه‌ای PYTHON v3.11 🔒 RAW
# تعریف متغیرها

x = 10

y = 20
# نمایش مقادیر

print(f"x = {x}, y = {y}")

print("-" * 30)
# عملگرهای مقایسه‌ای

print(f"x == y: {x == y}")

print(f"x != y: {x != y}")

print(f"x > y: {x > y}")

print(f"x < y: {x < y}") print(f"x >= y: {x >= y}")

print(f"x <= y: {x <= y}")

قسمت 6: عملگرهای منطقی

عملگرهای منطقی برای ترکیب چند شرط استفاده می‌شوند:

🔗 عملگرهای منطقی

عملگر معنی مثال
and و (هر دو شرط) x > 5 and x < 10
or یا (حداقل یکی) x > 5 or x < 3
not نقیض (برعکس) not x > 5

🔍 مثال عملی عملگرهای منطقی:

🐍 عملگرهای منطقی PYTHON v3.11 🔒 RAW
# تعریف متغیرها

age = 22

has_license = True

score = 85

is_weekend = False
print("=" * 40)

print("🔗 عملگرهای منطقی")

print("=" * 40)
# استفاده از and

print("\n1️⃣ عملگر and:")

if age >= 18 and has_license:

print("✅ شما می‌توانید رانندگی کنید")

else:

print("❌ شما نمی‌توانید رانندگی کنید")
# استفاده از or

print("\n2️⃣ عملگر or:")

if score >= 90 or score >= 80:

print("✅ نمره شما خوب است")

else:

print("❌ نمره شما نیاز به بهبود دارد")
# استفاده از not

print("\n3️⃣ عملگر not:")

if not is_weekend:

print("✅ امروز روز کاری است")

else:

print("🎉 امروز آخر هفته است")

قسمت 7: ترکیب عملگرهای مقایسه‌ای و منطقی

در برنامه‌نویسی واقعی، معمولاً عملگرهای مقایسه‌ای و منطقی را با هم ترکیب می‌کنیم:

🐍 ترکیب عملگرها PYTHON v3.11 🔒 RAW
# تعریف متغیرها

age = 25

income = 45000000

credit_score = 720
print("=" * 40)

print("💳 بررسی وام")

print("=" * 40)
# ترکیب چند شرط

if age >= 18 and income >= 30000000 and credit_score >= 700:

print("✅ واجد شرایط دریافت وام هستید")

print(f" - سن: {age} سال ✓")

print(f" - درآمد: {income:,} تومان ✓")

print(f" - امتیاز اعتباری: {credit_score} ✓")

else:

print("❌ واجد شرایط دریافت وام نیستید")
# بررسی دقیق‌تر

if age < 18:

print(" - سن باید بالای 18 سال باشد")

if income < 30000000:

print(" - درآمد باید حداقل 30,000,000 تومان باشد")

if credit_score < 700:

print(" - امتیاز اعتباری باید حداقل 700 باشد")

قسمت 8: پروژه عملی – تشخیص گروه سنی

📝 پروژه: تشخیص گروه سنی

برنامه‌ای بنویسید که سن کاربر را دریافت کرده و گروه سنی او را تشخیص دهد:

  • کودک: 0 تا 12 سال
  • نوجوان: 13 تا 17 سال
  • جوان: 18 تا 35 سال
  • میانسال: 36 تا 55 سال
  • سالمند: 56 سال به بالا

🔍 راه‌حل پروژه:

🐍 تشخیص گروه سنی PYTHON v3.11 🔒 RAW
# دریافت سن از کاربر

age = int(input("سن خود را وارد کنید: "))
# تشخیص گروه سنی

if age <= 12:

group = "کودک"

message = "🎈 دوران کودکی شاد و پر از بازی"

elif age <= 17:

group = "نوجوان"

message = "📚 دوران نوجوانی و یادگیری"

elif age <= 35:

group = "جوان"

message = "💪 دوران جوانی و تلاش برای موفقیت"

elif age <= 55:

group = "میانسال"

message = "🌿 دوران میانسالی و تجربه"

else:

group = "سالمند"

message = "🌟 دوران سالمندی و آرامش"
# نمایش نتیجه

print("\n" + "=" * 40)

print("📋 اطلاعات کاربر")

print("=" * 40)

print(f"سن: {age} سال")

print(f"گروه سنی: {group}")

print(f"پیام: {message}")

print("=" * 40)

قسمت 9: تمرین عملی

📝 تمرین شماره 1

برنامه‌ای بنویسید که سه عدد از کاربر دریافت کرده و بزرگ‌ترین آنها را نمایش دهد:

  • عدد اول را دریافت کند
  • عدد دوم را دریافت کند
  • عدد سوم را دریافت کند
  • بزرگ‌ترین عدد را نمایش دهد

🔍 راه‌حل تمرین:

🐍 پیدا کردن بزرگ‌ترین عدد PYTHON v3.11 🔒 RAW
# دریافت سه عدد از کاربر

num1 = float(input("عدد اول را وارد کنید: "))

num2 = float(input("عدد دوم را وارد کنید: "))

num3 = float(input("عدد سوم را وارد کنید: "))
# پیدا کردن بزرگ‌ترین عدد

if num1 >= num2 and num1 >= num3:

largest = num1

elif num2 >= num1 and num2 >= num3:

largest = num2

else:

largest = num3
# نمایش نتیجه

print("\n" + "=" * 40)

print("🔢 بزرگ‌ترین عدد")

print("=" * 40)

print(f"عدد اول: {num1}")

print(f"عدد دوم: {num2}")

print(f"عدد سوم: {num3}")

print(f"بزرگ‌ترین عدد: {largest}")

print("=" * 40)

📝 تمرین شماره 2

برنامه‌ای بنویسید که سال تولد کاربر را دریافت کرده و سن او را محاسبه کرده و وضعیت او را نمایش دهد:

  • اگر سن بالای 18 سال باشد: “شما مجاز به رانندگی هستید”
  • اگر سن بین 13 تا 17 سال باشد: “شما می‌توانید با اجازه والدین رانندگی کنید”
  • اگر سن زیر 13 سال باشد: “شما اجازه رانندگی ندارید”

🔍 راه‌حل تمرین:

🐍 وضعیت رانندگی PYTHON v3.11 🔒 RAW
from datetime import datetime
# دریافت سال تولد

birth_year = int(input("سال تولد خود را وارد کنید: "))
# محاسبه سن

current_year = datetime.now().year

age = current_year - birth_year
# بررسی وضعیت

if age >= 18:

status = "✅ شما مجاز به رانندگی هستید"

elif age >= 13:

status = "📋 شما می‌توانید با اجازه والدین رانندگی کنید"

else:

status = "❌ شما اجازه رانندگی ندارید"
# نمایش نتیجه

print("\n" + "=" * 40)

print("🚗 وضعیت رانندگی")

print("=" * 40)

print(f"سال تولد: {birth_year}")

print(f"سن: {age} سال")

print(f"وضعیت: {status}")

print("=" * 40)

📚 جمع‌بندی درس

در این درس یاد گرفتیم:

  • ✅ ساختارهای شرطی if، elif و else
  • ✅ عملگرهای مقایسه‌ای و منطقی
  • ✅ چگونه تصمیم‌گیری در برنامه انجام دهیم
  • ✅ پروژه‌های عملی: تشخیص گروه سنی، پیدا کردن بزرگ‌ترین عدد

🎯 درس بعدی: حلقه‌ها در پایتون (for و while)

 

👤
نویسنده یونس رجستری
📅
تاریخ انتشار 18 مرداد 1405
🔄
آخرین بروزرسانی 18 مرداد 1405
ارسال دیدگاه

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *