🐍 درس اول: مقدمهای بر برنامهنویسی پایتون
🎯 هدف این درس: نصب پایتون، نوشتن اولین کد و آشنایی با مفاهیم پایه
پیشنیاز: هیچ! این درس از صفر شروع میشود.
قسمت 1: پایتون رو نصب کنیم
خب، قبل از هر چیزی باید پایتون رو روی کامپیوترت نصب کنی. نگران نباش، کار خیلی سادهست. من قدمبهقدم با تو هستم.
مرحله ۱: دانلود پایتون
به آدرس رسمی پایتون برو و آخرین نسخه رو دانلود کن:
💡 نکته: اگر ویندوز داری، فایل .exe رو دانلود کن. اگر مک داری، فایل .pkg رو انتخاب کن.
مرحله ۲: نصب پایتون
وقتی فایل نصب رو دانلود کردی، این مراحل رو به ترتیب انجام بده:
- فایل نصب رو باز کن.
- ✅ گزینه “Add Python to PATH” رو حتماً تیک بزن. این خیلی مهمه!
- روی “Install Now” کلیک کن.
- چند دقیقه صبر کن تا نصب کامل بشه.
⚠️ هشدار: فراموش نکن گزینه “Add Python to PATH” رو فعال کنی! اگر این کار رو نکنی، بعداً نمیتونی از خط فرمان استفاده کنی.
مرحله ۳: تست نصب
برای اینکه مطمئن بشی پایتون درست نصب شده، خط فرمان (Terminal) رو باز کن و دستور زیر رو وارد کن:
python --version
# خروجی باید چیزی شبیه این باشه:
# Python 3.12.x
اگر نسخه پایتون رو دیدی، یعنی نصبت موفق بوده! تبریک میگم 🎉
قسمت 2: اولین کد زندگیمون
حالا که پایتون رو نصب کردی، بیا اولین کد رو بنویسیم. این کار مثل یه سنت در دنیای برنامهنویسیست که بهش میگن “Hello World”.
روش ۱: نوشتن در خط فرمان
خط فرمان رو باز کن و کد زیر رو تایپ کن:
print("سلام دنیا!")
بعد از زدن Enter، باید عبارت “سلام دنیا!” رو ببینی. اولین کدت رو نوشتی! 🎉
روش ۲: نوشتن در یک فایل
برای نوشتن کدهای طولانیتر، بهتره از یک ویرایشگر متن استفاده کنی. من بهت VS Code رو پیشنهاد میکنم.
- یک فایل جدید بساز و اسمش رو
hello.pyبذار. - کد زیر رو توش بنویس:
# اولین برنامه من
print("سلام دنیا!")
print("به رجستری آکادمی خوش آمدید!")
- فایل رو ذخیره کن و با خط فرمان اجراش کن:
python hello.py
حالا باید دو خط زیر رو ببینی:
سلام دنیا!
به رجستری آکادمی خوش آمدید!
قسمت 3: متغیرها در پایتون
متغیرها مثل جعبههایی هستن که میتونیم اطلاعات مختلف رو توشون ذخیره کنیم. مثلاً اسم، سن، شماره و هر چیزی که به ذهنت میرسه.
بهترین چیز در مورد پایتون اینه که نیازی نیست نوع داده رو مشخص کنی. خود پایتون حدس میزنه که چه نوع دادهای رو توی متغیر ذخیره کردی.
مثال: ذخیره کردن اطلاعات یک نفر
# ذخیره اطلاعات یک نفر
name = "یونس رجستری"
age = 28
height = 1.85
is_student = True
# چاپ اطلاعات
print("نام:", name)
print("سن:", age)
print("قد:", height)
print("دانشجو؟", is_student)
💡 چرا این کد مهمه؟
توی این کد، چهار نوع داده مختلف رو دیدی: رشته (string)، عدد صحیح (integer)، عدد اعشاری (float) و بولین (boolean). پایتون خودش تشخیص داد که هر کدوم چه نوعی هستن.
مثال: متغیرها در زندگی روزمره
بیا یه مثال سادهتر بزنیم. فرض کن میخوای اطلاعات یک کتاب رو توی متغیرها ذخیره کنی:
# اطلاعات یک کتاب
book_title = "یادگیری پایتون"
book_author = "یونس رجستری"
book_pages = 250
book_price = 35000
is_available = True
# نمایش اطلاعات
print("📚", book_title)
print("✍️ نویسنده:", book_author)
print("📄 تعداد صفحات:", book_pages)
print("💰 قیمت:", book_price, "تومان")
print("✅ موجود:", is_available)
قسمت 4: انواع داده در پایتون
بیا با انواع دادههایی که توی پایتون باهاشون کار میکنیم، بیشتر آشنا بشیم.
📊 جدول انواع داده
| نوع داده | توضیح | مثال |
|---|---|---|
str |
رشته (متن) | "سلام" |
int |
عدد صحیح | 25 |
float |
عدد اعشاری | 3.14 |
bool |
درست/نادرست | True یا False |
list |
لیست (چندین مقدار) | [1, 2, 3] |
مثال: کار با انواع داده
# رشته (String)
course_name = "آموزش پایتون"
print("نام دوره:", course_name)
print("نوع:", type(course_name))
print("-" * 20)
# عدد صحیح (Integer)
student_count = 150
print("تعداد دانشجو:", student_count)
print("نوع:", type(student_count))
print("-" * 20)
# عدد اعشاری (Float)
course_price = 499.99
print("قیمت دوره:", course_price)
print("نوع:", type(course_price))
print("-" * 20)
# بولین (Boolean)
is_available = True
print("دوره موجود است:", is_available)
print("نوع:", type(is_available))
print("-" * 20)
# لیست (List)
topics = ["متغیرها", "شرطها", "حلقهها", "توابع"]
print("سرفصلها:", topics)
print("نوع:", type(topics))
💡 نکته جالب: تابع type() بهت میگه که هر متغیر از چه نوعی هست. این تابع مثل یک کارآگاه میمونه که نوع داده رو برای تو تشخیص میده!
قسمت 5: کار با رشتهها (Strings)
رشتهها توی برنامهنویسی خیلی مهم هستن. تقریباً هر جایی که با متن سروکار داشته باشی، از رشتهها استفاده میکنی.
مثال: روشهای مختلف نوشتن رشته
# رشته با دابل کوتیشن
message1 = "سلام! خوش آمدید."
# رشته با سینگل کوتیشن
message2 = 'پایتون عالیه!'
# رشته چند خطی با سه دابل کوتیشن
message3 = """این یک رشته چند خطی است"""
print(message1)
print(message2)
print(message3)
مثال: عملیات روی رشتهها
# تعریف رشته
name = "یونس رجستری"
print("اسم:", name)
# تبدیل به حروف بزرگ
print("حروف بزرگ:", name.upper())
# تبدیل به حروف کوچک
print("حروف کوچک:", name.lower())
# تعداد کاراکترها
print("تعداد کاراکترها:", len(name))
# جایگزینی
print("جایگزینی:", name.replace("یونس", "علی"))
# برش رشته (Slicing)
print("سه کاراکتر اول:", name[:3])
print("از کاراکتر ۳ تا ۷:", name[3:7])
# ترکیب رشتهها
first_name = "یونس"
last_name = "رجستری"
full_name = first_name + " " + last_name
print("نام کامل:", full_name)
💡 نکته: توی پایتون، رشتهها تغییرناپذیر (immutable) هستن. یعنی وقتی یه رشته رو میسازی، نمیتونی تک تک کاراکترهاش رو تغییر بدی.
قسمت 6: کار با اعداد و ریاضیات
پایتون یک ماشین حساب قدرتمنده! میتونی انواع محاسبات ریاضی رو باهاش انجام بدی.
# تعریف اعداد
a = 10
b = 3
# جمع
print("جمع:", a + b)
# تفریق
print("تفریق:", a - b)
# ضرب
print("ضرب:", a * b)
# تقسیم
print("تقسیم:", a / b)
# تقسیم صحیح (خارج قسمت)
print("تقسیم صحیح:", a // b)
# باقیمانده
print("باقیمانده:", a % b)
# توان
print("توان:", a ** b)
# مثال کاربردی: محاسبه قیمت با تخفیف
price = 100000
discount = 0.2
final_price = price - (price * discount)
print(f"قیمت اصلی: {price:,} تومان")
print(f"تخفیف: {discount * 100}%")
print(f"قیمت نهایی: {final_price:,} تومان")
📐 نکته ریاضی:
در پایتون، عملیات ریاضی به ترتیب اولویت انجام میشن. مثلاً 2 + 3 * 4 میشه 14، نه 20.
قسمت 7: گرفتن ورودی از کاربر
تا اینجا همه اطلاعات رو خودمون توی کد مینوشتیم. اما توی برنامهنویسی واقعی، معمولاً کاربر اطلاعات رو وارد میکنه.
مثال: گرفتن اسم از کاربر
# گرفتن نام از کاربر
name = input("لطفاً نام خود را وارد کنید: ")
# خوشآمدگویی
print(f"سلام {name} عزیز! خوش آمدید.")
مثال: ماشین حساب ساده با ورودی کاربر
# دریافت دو عدد از کاربر
num1 = float(input("عدد اول را وارد کنید: "))
num2 = float(input("عدد دوم را وارد کنید: "))
# انجام محاسبات
sum_result = num1 + num2
sub_result = num1 - num2
mul_result = num1 * num2
div_result = num1 / num2
# نمایش نتایج
print("\n📊 نتایج محاسبات:")
print(f"{num1} + {num2} = {sum_result}")
print(f"{num1} - {num2} = {sub_result}")
print(f"{num1} × {num2} = {mul_result}")
print(f"{num1} ÷ {num2} = {div_result}")
⚠️ نکته مهم: تابع input() همیشه یک رشته (string) برمیگردونه. برای کار با اعداد باید از int() یا float() استفاده کنی.
قسمت 8: پروژه عملی – مدیریت کتابها
📝 پروژه: مدیریت کتابها
برنامهای بنویسید که اطلاعات چند کتاب رو از کاربر بگیره و به صورت منظم نمایش بده.
🔍 راهحل پروژه:
print("=" * 50)
print("📚 مدیریت کتابها")
print("=" * 50)
# دریافت اطلاعات کتاب اول
print("\n📖 کتاب اول:")
title1 = input("عنوان کتاب: ")
author1 = input("نویسنده: ")
pages1 = int(input("تعداد صفحات: "))
price1 = float(input("قیمت (تومان): "))
# دریافت اطلاعات کتاب دوم
print("\n📖 کتاب دوم:")
title2 = input("عنوان کتاب: ")
author2 = input("نویسنده: ")
pages2 = int(input("تعداد صفحات: "))
price2 = float(input("قیمت (تومان): "))
# نمایش اطلاعات
print("\n" + "=" * 50)
print("📋 لیست کتابها")
print("=" * 50)
print("\n📖 کتاب اول:")
print(f" عنوان: {title1}")
print(f" نویسنده: {author1}")
print(f" تعداد صفحات: {pages1}")
print(f" قیمت: {price1:,} تومان")
print("\n📖 کتاب دوم:")
print(f" عنوان: {title2}")
print(f" نویسنده: {author2}")
print(f" تعداد صفحات: {pages2}")
print(f" قیمت: {price2:,} تومان")
# محاسبه میانگین قیمت
avg_price = (price1 + price2) / 2
print(f"\n💰 میانگین قیمت کتابها: {avg_price:,.0f} تومان")
# محاسبه کل صفحات
total_pages = pages1 + pages2
print(f"📄 کل صفحات: {total_pages}")
print("=" * 50)
قسمت 9: تمرین عملی
📝 تمرین شماره 1
برنامهای بنویسید که سه عدد از کاربر بگیره و میانگینشون رو محاسبه کنه.
🔍 راهحل تمرین:
# دریافت سه عدد از کاربر
num1 = float(input("عدد اول را وارد کنید: "))
num2 = float(input("عدد دوم را وارد کنید: "))
num3 = float(input("عدد سوم را وارد کنید: "))
# محاسبه میانگین
average = (num1 + num2 + num3) / 3
# نمایش نتیجه
print(f"\n📊 میانگین اعداد: {average:.2f}")
📝 تمرین شماره 2
برنامهای بنویسید که یک جمله از کاربر بگیره و تعداد کاراکترهای اون رو نمایش بده.
🔍 راهحل تمرین:
# دریافت جمله از کاربر
sentence = input("یک جمله وارد کنید: ")
# محاسبه تعداد کاراکترها
char_count = len(sentence)
# نمایش نتیجه
print(f"\n📝 جمله شما: {sentence}")
print(f"🔢 تعداد کاراکترها: {char_count}")
📝 تمرین شماره 3
برنامهای بنویسید که نام و سن کاربر رو بگیره و سال تولدش رو محاسبه کنه.
🔍 راهحل تمرین:
from datetime import datetime
# دریافت اطلاعات از کاربر
name = input("نام خود را وارد کنید: ")
age = int(input("سن خود را وارد کنید: "))
# محاسبه سال تولد
current_year = datetime.now().year
birth_year = current_year - age
# نمایش نتیجه
print(f"\n👤 نام: {name}")
print(f"🎂 سن: {age} سال")
print(f"📅 سال تولد: {birth_year}")
📚 جمعبندی درس
تبریک میگم! 🎉 تو اولین درس رو با موفقیت به پایان رسوندی. توی این درس یاد گرفتی:
- ✅ چطور پایتون رو نصب کنی
- ✅ اولین کدت رو بنویسی
- ✅ با متغیرها و انواع داده کار کنی
- ✅ ورودی از کاربر بگیری
- ✅ عملیات ریاضی انجام بدی
- ✅ یک پروژه عملی پیادهسازی کنی
🎯 درس بعدی: ساختارهای شرطی در پایتون (if، elif، else)



