🐍 درس اول پایتون: نصب پایتون و اجرای اولین برنامه

بالاخره رسیدیم به جایی که قرار است اولین کد پایتون خودمان را بنویسیم. 🎉

تا اینجا درباره مسیر یادگیری صحبت کردیم، اما برنامه‌نویسی از جایی شروع می‌شود که خودمان دست به کار شویم و اولین دستور را اجرا کنیم.

در این درس با محیط پایتون آشنا می‌شویم، یاد می‌گیریم چگونه پایتون را روی سیستم نصب کنیم و در نهایت یک برنامه بسیار ساده اجرا می‌کنیم.

نگران ساده بودن مثال‌ها نباشید. تقریباً هر برنامه‌ای که بعدها می‌نویسید، از همین دستورات ساده شروع شده است.

🎯 در این درس چه یاد می‌گیریم؟

• 🐍 پایتون چیست و چرا برای یادگیری برنامه‌نویسی مناسب است؟
• 💻 چگونه پایتون را روی کامپیوتر نصب کنیم؟
• 🔎 چگونه بررسی کنیم پایتون به‌درستی نصب شده است؟
• 📝 اولین برنامه پایتون را چگونه بنویسیم؟
• ▶️ چگونه کد پایتون را اجرا کنیم؟
• 💬 دستور print() چه کاری انجام می‌دهد؟
• 🧪 چگونه یک کد ساده را تغییر دهیم و نتیجه آن را ببینیم؟

🐍 پایتون چیست؟

Python یک زبان برنامه‌نویسی قدرتمند، خوانا و نسبتاً ساده است که در زمینه‌های مختلفی استفاده می‌شود.

یکی از دلایلی که پایتون برای شروع برنامه‌نویسی انتخاب مناسبی است، خوانایی بالای کدهای آن است. بسیاری از دستورات پایتون به شکلی نوشته می‌شوند که حتی افراد تازه‌کار نیز می‌توانند ساختار کلی آن‌ها را راحت‌تر درک کنند.

با پایتون می‌توان کارهای بسیار متفاوتی انجام داد؛ از ساخت یک برنامه کوچک برای محاسبه اعداد گرفته تا توسعه وب، تحلیل داده، اتوماسیون کارها و پروژه‌های مرتبط با هوش مصنوعی.

اما فعلاً سراغ پروژه‌های بزرگ نمی‌رویم.

اول باید با ابزار اصلی خودمان آشنا شویم.

🛠️ نصب پایتون

برای اجرای برنامه‌های پایتون، ابتدا باید مفسر Python روی سیستم شما نصب باشد.

اگر از ویندوز استفاده می‌کنید، می‌توانید نسخه مناسب پایتون را از وب‌سایت رسمی Python دریافت کنید.

در زمان نصب، به گزینه Add Python to PATH توجه کنید. فعال بودن این گزینه باعث می‌شود بتوانید پایتون را مستقیماً از خط فرمان اجرا کنید.

پس از نصب، می‌توانیم بررسی کنیم که آیا پایتون به‌درستی روی سیستم قرار گرفته است یا نه.

🔎 بررسی نصب پایتون

در ویندوز می‌توانید Command Prompt یا PowerShell را باز کنید و دستور زیر را وارد کنید:

            python --version
        

اگر پایتون به‌درستی نصب شده باشد، نسخه نصب‌شده را مشاهده خواهید کرد. برای مثال ممکن است خروجی چیزی شبیه این باشد:

            Python 3.x.x
        

عدد دقیق نسخه ممکن است با نسخه‌ای که روی سیستم شما نصب شده متفاوت باشد. مهم این است که سیستم بتواند دستور python را شناسایی کند.

در بعضی سیستم‌ها ممکن است لازم باشد از دستور زیر استفاده کنید:

            py --version
        

💻 اولین برنامه پایتون

حالا وقت آن رسیده که اولین برنامه خودمان را بنویسیم.

یک فایل جدید با پسوند .py ایجاد کنید. برای مثال:

            hello.py
        

سپس کد زیر را داخل آن قرار دهید:

            print("سلام دنیا!")
        

این برنامه فقط یک خط دارد، اما همین یک خط اولین ارتباط ما با پایتون است.

دستور print() برای نمایش یک مقدار در خروجی استفاده می‌شود. در این مثال، متن سلام دنیا! به خروجی ارسال می‌شود.

▶️ اجرای برنامه

اگر فایل شما با نام hello.py ذخیره شده است، می‌توانید آن را از طریق ترمینال اجرا کنید:

            python hello.py
        

اگر همه‌چیز درست باشد، خروجی زیر نمایش داده می‌شود:

            سلام دنیا!
        

🎉 تبریک! شما اولین برنامه پایتون خودتان را اجرا کردید.

🧩 دستور print() را بهتر بشناسیم

دستور print() یکی از پرکاربردترین دستورات پایتون است و در ابتدای مسیر بارها از آن استفاده خواهیم کرد.

برای مثال می‌توانیم یک متن دیگر نمایش دهیم:

            print("من در حال یادگیری پایتون هستم")
        

حتی می‌توانیم چند دستور print() را پشت سر هم بنویسیم:

            print("سلام!")

print("به دوره پایتون خوش آمدید")

print("بیایید برنامه‌نویسی را شروع کنیم")
        

خروجی:

            سلام!

به دوره پایتون خوش آمدید

بیایید برنامه‌نویسی را شروع کنیم
        

هر دستور print() در این مثال، یک خط جدید در خروجی ایجاد می‌کند.

🔢 نمایش عدد با print()

دستور print() فقط برای نمایش متن نیست. می‌توانیم عدد نیز به آن بدهیم:

            print(10)

print(25)

print(100)
        

پایتون این اعداد را به‌عنوان مقدار عددی در نظر می‌گیرد.

حتی می‌توانیم یک محاسبه ساده را مستقیماً داخل print() انجام دهیم:

            print(10 + 5)

print(20 - 7)

print(6 * 4)

print(20 / 5)
        

خروجی:

            15

13

24

4.0
        

در اینجا پایتون قبل از نمایش نتیجه، عملیات ریاضی را انجام می‌دهد.

💬 متن یا عدد؟

در پایتون باید بین متن و مقدار عددی تفاوت قائل شویم.

متن معمولاً داخل کوتیشن قرار می‌گیرد:

            print("25")
        

اما اگر عدد را بدون کوتیشن بنویسیم، پایتون آن را به‌عنوان عدد در نظر می‌گیرد:

            print(25)
        

در نگاه اول خروجی هر دو یکسان به نظر می‌رسد، اما در ادامه دوره یاد می‌گیریم که این دو مقدار رفتار متفاوتی دارند.

🧪 کمی کد را دستکاری کنیم

حالا فقط تماشا نکنید. کد را تغییر دهید.

مثلاً نام خودتان را داخل برنامه قرار دهید:

            print("سلام یونس!")

print("من در حال یادگیری پایتون هستم")
        

یا چند اطلاعات مختلف را نمایش دهید:

            print("نام: یونس")

print("زبان برنامه‌نویسی: Python")

print("سطح: مقدماتی")
        

حالا خودتان متن‌ها را تغییر دهید و برنامه را دوباره اجرا کنید.

همین تغییرهای کوچک، بخشی از فرایند یادگیری برنامه‌نویسی هستند. قرار نیست همیشه کدی را که شخص دیگری نوشته کپی کنیم. باید بتوانیم آن را بفهمیم، تغییر دهیم و از آن برای نیاز خودمان استفاده کنیم.

⚠️ یک اشتباه رایج

در کد زیر، متن داخل کوتیشن قرار گرفته است:

            print("Hello Python")
        

اما اگر کوتیشن‌ها را حذف کنیم:

            print(Hello Python)
        

پایتون نمی‌تواند این دستور را به‌عنوان یک متن معمولی تفسیر کند و با خطا مواجه می‌شویم.

در درس‌های بعدی با مفهوم خطاها و روش پیدا کردن آن‌ها بیشتر آشنا خواهیم شد. فعلاً به خاطر داشته باشید که وقتی می‌خواهید یک متن را مستقیماً در پایتون بنویسید، آن را داخل کوتیشن قرار دهید.

🧠 چند نکته مهم این درس

• Python یک زبان برنامه‌نویسی است.
• فایل‌های پایتون معمولاً با پسوند .py ذخیره می‌شوند.
• برای نمایش خروجی می‌توانیم از print() استفاده کنیم.
• متن‌ها معمولاً داخل کوتیشن قرار می‌گیرند.
• اعداد را می‌توان بدون کوتیشن نوشت.
• پایتون می‌تواند عملیات ریاضی ساده را انجام دهد.
• اجرای مداوم کد و آزمایش کردن آن، بخش مهمی از یادگیری برنامه‌نویسی است.

🎯 تمرین درس اول

حالا نوبت شماست.

یک فایل به نام profile.py ایجاد کنید و برنامه‌ای بنویسید که اطلاعات زیر را نمایش دهد:

• نام شما
• سن شما
• شهر محل زندگی شما
• نام زبان برنامه‌نویسی مورد علاقه شما
• یک جمله درباره دلیل یادگیری پایتون

برای مثال، ساختار کلی می‌تواند شبیه این باشد:

            print("نام: ...")

print("سن: ...")

print("شهر: ...")

print("زبان برنامه‌نویسی: Python")

print("هدف من از یادگیری پایتون: ...")
        

اما اطلاعات را با مشخصات واقعی خودتان جایگزین کنید.

🏆 چالش کوچک

قبل از اینکه به درس بعدی بروید، سعی کنید برنامه‌ای بنویسید که یک پیام خوش‌آمدگویی چندخطی نمایش دهد.

مثلاً خروجی شما می‌تواند چیزی شبیه این باشد:

#

            # 🐍 دوره آموزش پایتون
سلام!

به دنیای برنامه‌نویسی خوش آمدید.

از امروز یادگیری Python را شروع می‌کنیم.

========================================
        

البته لازم نیست دقیقاً همین متن را استفاده کنید. ظاهر و محتوای پیام را خودتان طراحی کنید.

📌 جمع‌بندی

در اولین قدم با پایتون آشنا شدیم، نصب آن را بررسی کردیم و اولین برنامه خودمان را اجرا کردیم.

امروز هنوز برنامه پیچیده‌ای نساختیم، اما یک اتفاق مهم افتاد: کدی نوشتیم و کامپیوتر آن را اجرا کرد.

از درس‌های بعدی کم‌کم وارد دنیای واقعی برنامه‌نویسی می‌شویم؛ جایی که برنامه فقط یک متن را نمایش نمی‌دهد، بلکه اطلاعات را دریافت می‌کند، روی آن‌ها پردازش انجام می‌دهد و بر اساس شرایط مختلف تصمیم می‌گیرد.

قدم بعدی، آشنایی با یکی از پایه‌ای‌ترین مفاهیم برنامه‌نویسی است: متغیرها و انواع داده‌ها.